Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα που καταγράφεται για τα παγκόσμια αποθέματα νερού, καθώς το 2025 συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο άνυδρων ετών για τα ποτάμια σε διάστημα 35 ετών. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) προειδοποιεί ότι η μακροχρόνια μείωση των αποθεμάτων νερού στην ξηρά δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την υδροδότηση, τη γεωργία και τα οικοσυστήματα.
Σύμφωνα με τη νέα έκθεση του WMO για την κατάσταση των παγκόσμιων υδάτινων πόρων, το 2025 χαρακτηρίστηκε από ιδιαίτερα χαμηλές παροχές ποταμών σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Οι παροχές ήταν χαμηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα σε περισσότερο από 36% της συνολικής έκτασης των λεκανών απορροής παγκοσμίως.
Η εικόνα αυτή εντάσσεται σε μία ευρύτερη τάση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Ο WMO επισημαίνει ότι για έβδομη συνεχόμενη χρονιά οι λεκάνες απορροής με φυσιολογικές συνθήκες αποτελούσαν σαφή μειοψηφία. Το ποσοστό τους κυμάνθηκε μεταξύ 34% και 38%, έναντι μέσου όρου περίπου 46% την περίοδο 1991-2020.
«Εξαντλούμε τον αποταμιευτικό μας λογαριασμό»
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η προειδοποίηση της γενικής γραμματέως του WMO, Σελέστ Σάουλο, η οποία παρομοίασε τα αποθέματα νερού της Γης με έναν «αποταμιευτικό λογαριασμό».
Όπως ανέφερε, τα παγκόσμια αποθέματα νερού στην ξηρά παρουσιάζουν πτωτική τάση ήδη από την περίοδο 2014-2016, δημιουργώντας ένα επίμονο σήμα που διαρκεί πλέον περίπου μία δεκαετία.
Τα αποθέματα αυτά περιλαμβάνουν νερό που βρίσκεται σε υπόγεια ύδατα, λίμνες και ποτάμια, στο έδαφος, στη βλάστηση, αλλά και στο χιόνι και στους πάγους. Πρόκειται ουσιαστικά για φυσικές «δεξαμενές» που μπορούν να λειτουργήσουν ως αποθεματικό σε περιόδους μειωμένων βροχοπτώσεων.
Η σταδιακή απώλεια αυτών των αποθεμάτων σημαίνει ότι οι κοινωνίες και τα οικοσυστήματα έχουν μικρότερο φυσικό «μαξιλάρι ασφαλείας» όταν εμφανίζονται παρατεταμένες ξηρές περίοδοι.
Από την ξηρασία στις πλημμύρες – ένας ολοένα πιο ασταθής κύκλος νερού
Παράλληλα, η έκθεση δεν καταγράφει μόνο έλλειψη νερού. Αντίθετα, αναδεικνύει έναν ολοένα πιο ασταθή και απρόβλεπτο υδρολογικό κύκλο, με μεγάλες διακυμάνσεις ανάμεσα σε ακραία ξηρασία και υπερβολικές ποσότητες νερού.
Το 2025, για παράδειγμα, ορισμένες περιοχές παρουσίασαν πολύ χαμηλές ποτάμιες ροές, ενώ άλλες –μεταξύ αυτών τμήματα της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας– βρέθηκαν αντιμέτωπες με συνθήκες πολύ πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα.
Αυτό σημαίνει ότι η παγκόσμια εικόνα δεν είναι απλώς μια σταδιακή «έλλειψη βροχής». Αντίθετα, ο κύκλος του νερού παρουσιάζει μεγαλύτερες αποκλίσεις, με ορισμένες περιοχές να αντιμετωπίζουν έλλειψη και άλλες καταστροφικές πλημμύρες.
Συνεχίζεται η απώλεια των παγετώνων
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η κατάσταση των παγετώνων. Το 2025 ήταν η τέταρτη συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία όλες οι μεγάλες περιοχές του πλανήτη που διαθέτουν παγετώνες κατέγραψαν καθαρή απώλεια μάζας. Συνολικά, κατά το υδρολογικό έτος 2025 οι παγετώνες έχασαν περίπου 408 ±132 γιγατόνους νερού, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 1,1 χιλιοστά ανόδου της μέσης στάθμης της θάλασσας.
Η απώλεια αυτή έχει διπλή σημασία. Βραχυπρόθεσμα, η έντονη τήξη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πλημμυρών σε ορισμένες περιοχές. Μακροπρόθεσμα, όμως, η συρρίκνωση των παγετώνων σημαίνει ότι μειώνεται ένα σημαντικό φυσικό απόθεμα γλυκού νερού. Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για περιοχές όπου εκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται από το νερό που προέρχεται από τα ορεινά συγκροτήματα και τους παγετώνες.
Και τα υπόγεια νερά παρουσιάζουν ανησυχητική εικόνα
Δεν είναι μόνο τα ποτάμια, οι λίμνες και οι παγετώνες που βρίσκονται υπό πίεση. Σύμφωνα με τον WMO, σχεδόν τα δύο τρίτα των παρακολουθούμενων γεωτρήσεων παγκοσμίως παρουσίασαν το 2025 συνθήκες εκτός των ιστορικά φυσιολογικών επιπέδων. Σε σύγκριση με το 2024, η εικόνα μετατοπίστηκε ακόμη περισσότερο προς το έλλειμμα και όχι προς την ανάκαμψη.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα υπόγεια ύδατα αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές γλυκού νερού για την ανθρώπινη κατανάλωση και τη γεωργία σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Ένα παγκόσμιο προειδοποιητικό σήμα
Η έκθεση του WMO έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά επιστημονικών παρατηρήσεων που δείχνουν ότι ο υδρολογικός κύκλος της Γης βρίσκεται σε περίοδο σημαντικών μεταβολών. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το πόσο νερό υπάρχει σε μια δεδομένη χρονιά, αλλά και το πού, πότε και με ποιον τρόπο είναι διαθέσιμο.
Η μακροχρόνια υποχώρηση των αποθεμάτων νερού στην ξηρά, η απώλεια των παγετώνων και οι ολοένα πιο ακραίες εναλλαγές μεταξύ ξηρασίας και πλημμυρών δημιουργούν ένα πιο δύσκολο περιβάλλον για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Όπως υπογραμμίζει ο WMO, οι αργές μεταβολές σε υπόγεια νερά, παγετώνες και εποχικά αποθέματα χιονιού λειτουργούν παραδοσιακά ως ένα φυσικό «αποθεματικό» που βοηθά τον πλανήτη να αντιμετωπίζει τις ξηρές χρονιές. Όσο όμως αυτό το απόθεμα μειώνεται, τόσο περιορίζεται και η δυνατότητα των φυσικών συστημάτων να απορροφούν τις επιπτώσεις μιας νέας μεγάλης ξηρασίας.
Το μήνυμα της νέας έκθεσης είναι σαφές: το νερό δεν γίνεται απλώς λιγότερο προβλέψιμο· σε αρκετές περιοχές, τα ίδια τα φυσικά αποθέματα που λειτουργούν ως «ασφάλεια» για τις ξηρές περιόδους παρουσιάζουν πλέον επίμονη υποχώρηση.
Πηγή: Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) – State of Global Water Resources 2025.
Όλες οι καιρικές εξελίξεις βρίσκονται εδώ! Βρείτε αναλυτικά όλες τις προγνώσεις μας μέσα από την ιστοσελίδα μας ή από το instagram @weathercompass.gr.
