Καθώς αφήνουμε σταδιακά πίσω μας τις τελευταίες ζεστές ημέρες του καλοκαιριού και μπαίνουμε στο φθινόπωρο, οι βροχές και οι καταιγίδες επιστρέφουν όλο και συχνότερα στην καθημερινότητά μας. Μαζί τους επιστρέφει και μια χαρακτηριστική μυρωδιά που πολλοί από εμάς έχουμε παρατηρήσει: εκείνη τη «μυρωδιά της βροχής» που φαίνεται να φτάνει στη μύτη μας ακόμη και λίγο πριν αρχίσουν να πέφτουν οι πρώτες σταγόνες. Όμως, τι ακριβώς είναι αυτή η μυρωδιά και γιατί μπορούμε κάποιες φορές να καταλάβουμε ότι έρχεται βροχή πριν ακόμη βραχεί το έδαφος;
Η χαρακτηριστική μυρωδιά μετά τη βροχή
Η μυρωδιά που συνδέουμε με τη βροχή είναι γνωστή ως πετριχώρ (petrichor). Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει το ιδιαίτερο άρωμα που αναδύεται από το έδαφος όταν πέφτει βροχή, ιδιαίτερα μετά από μια περίοδο ξηρασίας. Ένα σημαντικό μέρος αυτής της μυρωδιάς οφείλεται σε ουσίες που βρίσκονται στο έδαφος και στα φυτά και απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα όταν οι σταγόνες της βροχής προσκρούουν στο έδαφος.
Μία από τις σημαντικότερες ουσίες είναι η γεωσμίνη, μια οργανική ένωση που παράγεται κυρίως από μικροοργανισμούς του εδάφους. Η γεωσμίνη είναι υπεύθυνη για μεγάλο μέρος της χαρακτηριστικής «γήινης» μυρωδιάς που αντιλαμβανόμαστε μετά τη βροχή.
Γιατί όμως μπορεί να μυρίζει πριν αρχίσει να βρέχει;
Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον σημείο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η μυρωδιά που αντιλαμβανόμαστε πριν από τη βροχή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι σταγόνες έχουν ήδη φτάσει στην περιοχή μας. Πριν από μια καταιγίδα ή ένα οργανωμένο σύστημα βροχοπτώσεων, οι μεταβολές στην ατμόσφαιρα μπορούν να μεταφέρουν διάφορες ενώσεις και σωματίδια με τον άνεμο. Παράλληλα, οι πρώτες σταγόνες βροχής που πέφτουν σε κοντινές περιοχές μπορούν να απελευθερώσουν στον αέρα ενώσεις όπως η γεωσμίνη, οι οποίες στη συνέχεια μεταφέρονται από τις αέριες μάζες. Έτσι, μπορεί να αντιληφθούμε τη χαρακτηριστική «μυρωδιά της βροχής» λίγο πριν η βροχή φτάσει στο σημείο όπου βρισκόμαστε.
Ο ρόλος των φυτών
Ένας ακόμη παράγοντας σχετίζεται με τα φυτά. Κατά τη διάρκεια μεγάλων περιόδων ξηρασίας, ορισμένα φυτά απελευθερώνουν έλαια και άλλες ουσίες στο περιβάλλον. Αυτές μπορούν να συσσωρευτούν στην επιφάνεια του εδάφους και των πετρωμάτων.
Όταν αυξάνεται η υγρασία ή πλησιάζει μια βροχή, οι ουσίες αυτές μπορούν να περάσουν ευκολότερα στην ατμόσφαιρα, συμβάλλοντας στο χαρακτηριστικό άρωμα που συνδέουμε με μια επερχόμενη αλλαγή του καιρού.
Και η μυρωδιά πριν από την καταιγίδα;
Υπάρχει όμως και μια διαφορετική μυρωδιά που αρκετοί άνθρωποι συνδέουν με τις καταιγίδες. Πριν από ορισμένες καταιγίδες, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν έντονα καθοδικά ρεύματα και ισχυρές αναταράξεις στην ατμόσφαιρα, μπορεί να παρατηρηθεί η χαρακτηριστική μυρωδιά του όζοντος. Το όζον έχει έντονη, χαρακτηριστική οσμή και μπορεί να γίνει αντιληπτό κοντά στο έδαφος σε συγκεκριμένες συνθήκες.
Αυτό μπορεί να δημιουργεί την αίσθηση ότι «μυρίζει η καταιγίδα» πριν ακόμη αρχίσει η βροχή. Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που αντιλαμβανόμαστε μια τέτοια μυρωδιά ακολουθεί απαραίτητα βροχή. Η μεταφορά των αερίων και των ενώσεων εξαρτάται από την ατμοσφαιρική κυκλοφορία, τον άνεμο, την υγρασία και τη θέση των βροχοπτώσεων.
Γιατί η μυρωδιά είναι πιο έντονη μετά από ξηρασία;
Η χαρακτηριστική μυρωδιά της βροχής γίνεται συχνά πιο έντονη όταν έχει προηγηθεί μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς βροχοπτώσεις. Κατά τη διάρκεια της ξηρασίας, διάφορες ουσίες μπορούν να συσσωρευτούν στο έδαφος. Όταν τελικά πέσουν οι πρώτες σταγόνες, δημιουργούνται μικροσκοπικά σταγονίδια και αερολύματα που μεταφέρουν αυτές τις ενώσεις στην ατμόσφαιρα. Μάλιστα, η διαδικασία μπορεί να είναι τόσο αποτελεσματική ώστε η χαρακτηριστική μυρωδιά να γίνεται αντιληπτή σχεδόν αμέσως μετά την έναρξη της βροχής.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά «αρώματα» του φθινοπώρου
Με την είσοδο του φθινοπώρου, οι πρώτες αξιόλογες βροχές μετά την καλοκαιρινή ξηρασία κάνουν το φαινόμενο ακόμη πιο αισθητό. Η μυρωδιά του βρεγμένου χώματος, σε συνδυασμό με την πτώση της θερμοκρασίας, την αυξημένη υγρασία και τον ήχο της βροχής, αποτελεί για πολλούς ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια της αλλαγής της εποχής.
Την επόμενη φορά λοιπόν που θα σηκώσετε το κεφάλι και θα πείτε «μυρίζει βροχή», δεν είναι απλώς η φαντασία σας. Η ατμόσφαιρα και το έδαφος έχουν ήδη αρχίσει να σας «δίνουν πληροφορίες» για την αλλαγή των συνθηκών γύρω σας.
Επιμέλεια άρθρου:
Δ. Ντόβας, Προγνώστης καιρού με πιστοποίηση από το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο
Όλες οι καιρικές εξελίξεις βρίσκονται εδώ! Βρείτε αναλυτικά όλες τις προγνώσεις μας μέσα από την ιστοσελίδα μας ή από το instagram @weathercompass.gr.
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του παρόντος άρθρου, χωρίς αναφορά, με ενεργό σύνδεσμο (link) weathercompass.gr.
