Μια φωτεινή πύρινη σφαίρα διασχίζει δρόμο της Τεχεράνη και για λίγα δευτερόλεπτα το σκηνικό θυμίζει επίθεση με drone. Δεν ακολουθεί έκρηξη· αντίθετα, μια μακριά ουρά φωτιάς απλώνεται εκεί όπου άλλοτε υπήρχε κανάλι νερού. Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τις ισραηλινές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις πετρελαίου στα περίχωρα της ιρανικής πρωτεύουσας φέρονται να δείχνουν αποστραγγιστικά κανάλια να καίγονται.
Αν και οι εικόνες δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, πολλοί ειδικοί τις χαρακτηρίζουν σοκαριστικό σύμβολο της δραματικής κατάστασης του υδάτινου συστήματος στο Ιράν. Μια χώρα που ήδη αντιμετωπίζει ακραία λειψυδρία βλέπει πλέον τον πόλεμο να επιβαρύνει περαιτέρω υποδομές που βρίσκονται στα όρια της κατάρρευσης.
Μια πρωτεύουσα κοντά στο «Day Zero»
Πριν ακόμη κλιμακωθούν οι πολεμικές συγκρούσεις, η Τεχεράνη βρισκόταν αντιμέτωπη με το φάσμα του «Day Zero» — της ημέρας κατά την οποία τα υδάτινα αποθέματα μιας μεγαλούπολης εξαντλούνται πλήρως.
Σύμφωνα με αναλυτικό ρεπορτάζ του Bloomberg, στα τέλη του περασμένου έτους τα φράγματα που υδροδοτούν την πρωτεύουσα των περίπου 9 εκατομμυρίων κατοίκων είχαν φτάσει σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα. Ο πρόεδρος του Ιράν είχε προειδοποιήσει δημόσια ότι εάν δεν σημειώνονταν επαρκείς βροχοπτώσεις, ακόμη και η επιβολή δελτίου νερού δεν θα επαρκούσε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και εκκένωσης της πόλης.
Η κρίση επιτείνεται από το γεγονός ότι ο πόλεμος εξελίσσεται σε μια από τις πλέον υδατικά πιεσμένες περιοχές του πλανήτη: τη Μέση Ανατολή.
Η κλιματική αλλαγή επιταχύνει την υδάτινη κρίση
Το Ιράν βιώνει από το 2020 τη χειρότερη περίοδο ξηρασίας των τελευταίων δεκαετιών. Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι τα έτη με εξαιρετικά χαμηλές βροχοπτώσεις είναι πλέον έως και δέκα φορές πιθανότερα σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.
Η Μέση Ανατολή θερμαίνεται με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που επιταχύνει την εξάντληση των υδάτινων αποθεμάτων.
Ως αποτέλεσμα, το Ιράν συγκαταλέγεται στις πιο υδατικά πιεσμένες χώρες διεθνώς, με περισσότερα από τα τέσσερα πέμπτα του πληθυσμού να αντιμετωπίζουν ακραία πίεση στην πρόσβαση σε υδάτινους πόρους.
Δεκαετίες κακοδιαχείρισης επιβάρυναν το σύστημα
Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί τη μοναδική αιτία του προβλήματος. Ειδικοί τονίζουν ότι η σημερινή κατάσταση είναι αποτέλεσμα δεκαετιών κακοδιαχείρισης και αποσπασματικού σχεδιασμού.
Μετά την Ιρανική Επανάσταση, το Ιράν επένδυσε μαζικά σε έργα υποδομών όπως φράγματα, τεχνητές λίμνες και δίκτυα μεταφοράς νερού, χωρίς όμως ενιαία εθνική στρατηγική διαχείρισης υδάτων. Πολλά από αυτά τα έργα λειτουργούν σήμερα πολύ κάτω από τη χωρητικότητά τους — σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και κατά 90%.
Παράλληλα, συμβάσεις μεγάλων έργων κατέληξαν συχνά σε δίκτυα εταιρειών με στενούς δεσμούς με κρατικούς και στρατιωτικούς μηχανισμούς. Στο εσωτερικό της χώρας χρησιμοποιείται συχνά ο όρος «μαφία του νερού» για να περιγράψει αυτό το πλέγμα συμφερόντων.
Οι διεθνείς κυρώσεις επιδείνωσαν περαιτέρω την κατάσταση, αποκλείοντας πολλές ξένες εταιρείες από έργα συντήρησης και τεχνολογικού εκσυγχρονισμού των κρίσιμων υποδομών.
Η γεωργία καταναλώνει το 90% των υδάτινων πόρων
Περίπου το 90% των διαθέσιμων υδάτινων πόρων του Ιράν διοχετεύεται στη γεωργία. Η κρατική πολιτική επισιτιστικής αυτάρκειας ενθαρρύνει καλλιέργειες που απαιτούν τεράστιες ποσότητες νερού, ακόμη και σε εξαιρετικά άνυδρες περιοχές.
Η υπεράντληση υδροφορέων και η εξάντληση υπόγειων υδάτων έχουν προκαλέσει σοβαρές γεωλογικές επιπτώσεις, όπως καθιζήσεις εδαφών σε περιοχές της Τεχεράνης, απειλώντας κτίρια και βασικές υποδομές.
Το νερό ως νέο πεδίο στρατιωτικής σύγκρουσης
Ο πόλεμος δημιουργεί έναν νέο σοβαρό κίνδυνο: τη στοχοποίηση υδάτινων εγκαταστάσεων.
Μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ δέχθηκε επίθεση στις αρχές Μαρτίου, ενώ στη συνέχεια το Ιράν έπληξε εγκαταστάσεις ύδρευσης στο Μπαχρέιν. Οι εξελίξεις ενισχύουν τις ανησυχίες ότι οι υποδομές νερού ενδέχεται να μετατραπούν σε νέο στρατηγικό στόχο.
Σε μια περιοχή όπου βρίσκεται πάνω από το 40% της παγκόσμιας δυναμικότητας αφαλάτωσης, το Ιράν εξαρτάται ελάχιστα από τη συγκεκριμένη τεχνολογία. Μόλις το 3% του πόσιμου νερού προέρχεται από αφαλάτωση, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο σε σύγκριση με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία (άνω του 50%) και το Κουβέιτ (περίπου 90%).
Κίνδυνος κοινωνικής έκρηξης λόγω λειψυδρίας
Η λειψυδρία έχει ήδη πυροδοτήσει κοινωνικές αναταραχές τα τελευταία χρόνια. Διαδηλώσεις έχουν καταγραφεί στην επαρχία Χουζεστάν αλλά και στην ιστορική πόλη Ισφαχάν, με τους πολίτες να διαμαρτύρονται για τις ελλείψεις νερού και την άνιση κατανομή πόρων.
Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες τερματιστούν σύντομα, ειδικοί εκτιμούν ότι η χώρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με βαθύτερη και πιο σύνθετη υδάτινη κρίση.
Καθώς η περιοχή εξέρχεται από τη χειμερινή περίοδο βροχών και πλησιάζει το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι, οι θερμοκρασίες ενδέχεται να αγγίξουν ξανά ακραία επίπεδα της τάξης των 50 βαθμών Κελσίου.
Σε μια χώρα που ήδη δοκιμάζεται από την ξηρασία, τις πολεμικές συγκρούσεις και τις διεθνείς κυρώσεις, το νερό απειλεί να εξελιχθεί στη σημαντικότερη στρατηγική αδυναμία της.
Με πληροφορίες από naftemporiki.gr
Όλες οι καιρικές εξελίξεις βρίσκονται εδώ! Βρείτε αναλυτικά όλες τις προγνώσεις μας μέσα από την ιστοσελίδα μας ή από το instagram @weathercompass.gr.
