Μια σημαντική προσπάθεια για την αποκατάσταση των φυσικών οικοσυστημάτων βρίσκεται σε εξέλιξη σε ολόκληρο τον πλανήτη, με 252 εκατομμύρια εκτάρια γης και υδάτινων περιοχών να συμμετέχουν ήδη σε προγράμματα αποκατάστασης σε 149 χώρες. Τα νέα στοιχεία προέρχονται από μια εκτενή έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, η οποία δημοσιεύθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2026 και καταγράφει την πρόοδο των διεθνών προσπαθειών για την προστασία της φύσης και την ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας.
Η έκθεση με τίτλο «Nature’s Comeback – Scaling Ecosystem Restoration for People and Planet» συντάχθηκε από το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) και τη Γραμματεία της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα (CBD). Σύμφωνα με τα ευρήματά της, πρόκειται για τη μεγαλύτερη τεκμηριωμένη παγκόσμια προσπάθεια αποκατάστασης οικοσυστημάτων μέχρι σήμερα.
Παρά τα ενθαρρυντικά στοιχεία, οι επιστήμονες και οι διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν ότι ο ρυθμός των παρεμβάσεων εξακολουθεί να μην επαρκεί για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί έως το 2030.
252 εκατομμύρια εκτάρια σε διαδικασία αποκατάστασης
Η έκταση των 252 εκατομμυρίων εκταρίων αντιστοιχεί σε μια περιοχή συγκρίσιμη με το μέγεθος χωρών όπως το Καζακστάν. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν δράσεις αποκατάστασης δασών, υποβαθμισμένων εδαφών, υγροτόπων, ποταμών, παράκτιων περιοχών και θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Παράλληλα, η προσπάθεια έχει συνδεθεί με τη δημιουργία περισσότερων από ένα εκατομμύριο θέσεων εργασίας στον τομέα της περιβαλλοντικής αποκατάστασης. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν την αναδάσωση, τη διαχείριση φυσικών περιοχών, την αποκατάσταση υδάτινων οικοσυστημάτων και την εφαρμογή πρακτικών βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων.
Η Ασία συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των καταγεγραμμένων εκτάσεων, με 192,2 εκατομμύρια εκτάρια. Ακολουθούν η Αφρική με 36,3 εκατομμύρια, η Ευρώπη με 9,1 εκατομμύρια, η Βόρεια και Κεντρική Αμερική με 5,8 εκατομμύρια, η Νότια Αμερική με 5,4 εκατομμύρια και η Ωκεανία με 3,2 εκατομμύρια εκτάρια.
Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν κατάταξη περιβαλλοντικών επιδόσεων μεταξύ των ηπείρων, καθώς επηρεάζονται από την έκταση των περιοχών, τις δράσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη και τις δυνατότητες καταγραφής των στοιχείων.
Πού καταγράφεται η μεγαλύτερη πρόοδος και πού υπάρχουν καθυστερήσεις;
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έκθεσης είναι ότι η πρόοδος δεν είναι ίδια σε όλα τα οικοσυστήματα. Οι χερσαίες περιοχές παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη κινητικότητα, καθώς η αποκατάστασή τους έχει φτάσει σχεδόν στο μισό του αντίστοιχου παγκόσμιου στόχου για το 2030.
Αντίθετα, η εικόνα είναι πιο ανησυχητική για τα οικοσυστήματα γλυκού νερού, αλλά και για τις θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές. Σύμφωνα με την έκθεση, έχουν καταγραφεί περίπου 11 εκατομμύρια εκτάρια υπό αποκατάσταση σε οικοσυστήματα γλυκού νερού και μόλις 5,7 εκατομμύρια εκτάρια σε θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές.
Αυτή η υστέρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα συγκεκριμένα οικοσυστήματα αντιμετωπίζουν έντονες πιέσεις από τη ρύπανση, την κλιματική αλλαγή, την υποβάθμιση των φυσικών ενδιαιτημάτων και τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η έκθεση επισημαίνει, ωστόσο, ότι τα διαθέσιμα στοιχεία για τα υδάτινα οικοσυστήματα ενδέχεται να υποεκτιμούν την πραγματική έκταση των παρεμβάσεων, λόγω ελλείψεων στην παρακολούθηση και την καταγραφή τους.
Τι σημαίνει η αποκατάσταση για τα απειλούμενα είδη;
Η αποκατάσταση ενός οικοσυστήματος δεν αφορά μόνο την επαναφορά της φυσικής βλάστησης ή τη βελτίωση της ποιότητας του εδάφους. Αποτελεί βασικό εργαλείο για την προστασία της βιοποικιλότητας, καθώς πολλά είδη εξαρτώνται άμεσα από την ύπαρξη κατάλληλων φυσικών ενδιαιτημάτων.
Όταν ένα δάσος υποβαθμίζεται, ένας υγρότοπος αποξηραίνεται ή ένα ποτάμι επιβαρύνεται από τη ρύπανση, οι πληθυσμοί των ζώων και των φυτών που ζουν σε αυτά τα περιβάλλοντα αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο. Η αποκατάσταση των φυσικών συνθηκών μπορεί να δημιουργήσει ξανά τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιστροφή ειδών και την ανάκαμψη των οικολογικών ισορροπιών.
Η έκθεση αναφέρει παραδείγματα επιτυχημένων παρεμβάσεων που συνδέονται με την ανάκαμψη ειδών όπως οι ορεινοί γορίλες στην ανατολική Αφρική, οι ιαγουάροι στη Βραζιλία, οι λεοπαρδάλεις του χιονιού στην Κεντρική Ασία και τα δελφίνια του ποταμού Γάγγη στην Ινδία.
Επιπλέον, σύμφωνα με τις επιστημονικές εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση, η αποκατάσταση μόλις του 15% των παγκόσμιων περιοχών προτεραιότητας θα μπορούσε να συμβάλει στην αποθήκευση ποσότητας διοξειδίου του άνθρακα ισοδύναμης με το 30% των ιστορικών εκπομπών από τη βιομηχανική επανάσταση, ενώ θα μπορούσε να αποτρέψει έως και το 60% των προβλεπόμενων εξαφανίσεων ειδών.
Ο στόχος του 2030 και η ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις
Στο πλαίσιο της δεκαετίας του ΟΗΕ για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων (2021–2030), έχει τεθεί ως στόχος η αποκατάσταση περίπου ενός δισεκατομμυρίου εκταρίων υποβαθμισμένων περιοχών. Παράλληλα, το Παγκόσμιο Πλαίσιο για τη Βιοποικιλότητα Κουνμίνγκ – Μόντρεαλ προβλέπει ότι έως το 2030 θα πρέπει να βρίσκεται υπό αποτελεσματική αποκατάσταση τουλάχιστον το 30% των υποβαθμισμένων χερσαίων, εσωτερικών υδάτινων, θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων.
Για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί, απαιτείται σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης. Η ετήσια χρηματοδότηση για την αποκατάσταση της φύσης εκτιμάται ότι θα πρέπει να αυξηθεί από τα 64 δισεκατομμύρια δολάρια στα 296 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030, δηλαδή να υπερτετραπλασιαστεί. Η έκθεση εκτιμά ότι μια τέτοια επένδυση θα μπορούσε να δημιουργήσει έως και 32 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας παγκοσμίως μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Μια σημαντική προσπάθεια, αλλά όχι ακόμη αρκετή
Τα νέα στοιχεία του ΟΗΕ καταγράφουν μια σημαντική κινητοποίηση για την προστασία και την αποκατάσταση της φύσης. Η συμμετοχή 149 χωρών και η καταγραφή 252 εκατομμυρίων εκταρίων αποτελούν μια αξιοσημείωτη εξέλιξη, χωρίς όμως να σημαίνουν ότι η παγκόσμια απώλεια βιοποικιλότητας έχει αναστραφεί.
Η αποκατάσταση απαιτεί χρόνο, σταθερή χρηματοδότηση, επιστημονική παρακολούθηση και ουσιαστική προστασία των οικοσυστημάτων που εξακολουθούν να βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Δεν αρκεί να αποκαθιστούμε όσα έχουν ήδη καταστραφεί, εάν συνεχίζουμε να υποβαθμίζουμε νέες φυσικές περιοχές.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για την επίτευξη των διεθνών περιβαλλοντικών στόχων. Η πρόκληση δεν είναι μόνο να αυξηθούν οι εκτάσεις που αποκαθίστανται, αλλά να διασφαλιστεί ότι τα οικοσυστήματα θα μπορέσουν να ανακάμψουν πραγματικά και να διατηρήσουν τη βιοποικιλότητά τους μακροπρόθεσμα.
Όλες οι καιρικές εξελίξεις βρίσκονται εδώ! Βρείτε αναλυτικά όλες τις προγνώσεις μας μέσα από την ιστοσελίδα μας ή από το instagram @weathercompass.gr.
