Έως και 451.000 επιπλέον θάνατοι παγκοσμίως από τις υψηλές θερμοκρασίες εκτιμάται ότι μπορεί να συνδεθούν με το ισχυρό El Niño που βρίσκεται σε εξέλιξη, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Climate Impact Lab. Η εκτίμηση αφορά την περίοδο από τον Ιούνιο του 2026 έως και τον Φεβρουάριο του 2027, την ώρα που οι θερμοκρασίες στην κεντρική ζώνη του τροπικού Ειρηνικού έχουν φτάσει σε επίπεδα που παραπέμπουν στο ιστορικά ισχυρό El Niño του 2015-16.
Η νέα ανάλυση, η οποία δημοσιεύθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, επιχειρεί να αποτυπώσει τον πιθανό αντίκτυπο της ενισχυμένης ζέστης στη θνησιμότητα σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με το Climate Impact Lab, από τον Σεπτέμβριο του 2026 έως τον Φεβρουάριο του 2027 αναμένονται περίπου 239.000 ± 11.000 επιπλέον θάνατοι σε σύγκριση με τα επίπεδα ενός μέσου έτους.
Η μεγαλύτερη εκτίμηση των 451.000 θανάτων αφορά συνολικά το διάστημα Ιουνίου 2026–Φεβρουαρίου 2027. Σημαντική διευκρίνιση είναι ότι το τμήμα Ιουνίου–Αυγούστου αποτελεί μοντελοποιημένη εκτίμηση και όχι καταμέτρηση επιβεβαιωμένων θανάτων.
Ποιες περιοχές αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο
Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις προβλέπονται σε περιοχές του παγκόσμιου Νότου, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες συνδυάζονται σε αρκετές περιπτώσεις με μεγαλύτερη ευπάθεια του πληθυσμού και περιορισμένη δυνατότητα προσαρμογής.
Για την περίοδο Σεπτεμβρίου 2026–Φεβρουαρίου 2027, το Climate Impact Lab εκτιμά περίπου 66.800 επιπλέον θανάτους από τη ζέστη στις χώρες του Σαχέλ που περιλαμβάνονται στην ανάλυση. Από αυτούς, περίπου 31.400 αντιστοιχούν στη Νιγηρία.
Σημαντικές εκτιμήσεις καταγράφονται επίσης στη Νοτιοανατολική Ασία:
1) Ινδονησία: περίπου 19.300 επιπλέον θάνατοι
2) Φιλιππίνες, Βιετνάμ, Ταϊλάνδη και Καμπότζη: περίπου 19.400 συνολικά
3) Ινδία: περίπου 15.800
4) Βραζιλία: περίπου 13.300
Οι αριθμοί αυτοί αφορούν την προβλεπόμενη περίοδο Σεπτεμβρίου 2026–Φεβρουαρίου 2027 και συγκρίνονται με τη θνησιμότητα που θα αναμενόταν κατά τους αντίστοιχους μήνες ενός μέσου έτους.
Το El Niño ενισχύεται στον Ειρηνικό
Οι εκτιμήσεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία το El Niño παρουσιάζει σημαντική ενίσχυση. Σύμφωνα με τη NOAA, το El Niño έχει πλέον περισσότερο από 90% πιθανότητα να εξελιχθεί σε πολύ ισχυρό φαινόμενο κατά το φθινόπωρο και τον χειμώνα του βόρειου ημισφαιρίου 2026-27. Ήδη από τον Σεπτέμβριο, οι ανωμαλίες της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στον ανατολικό τροπικό Ειρηνικό ξεπερνούσαν τους +3°C.
Οι μετρήσεις του Niño-3.4 παρουσιάζουν επίσης ιδιαίτερα υψηλές τιμές. Για την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε γύρω στις 16 Σεπτεμβρίου, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας έφτασε τους 29,6°C, με απόκλιση περίπου +3,0°C από τα κανονικά επίπεδα. Η τιμή αυτή βρίσκεται σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα που είχαν καταγραφεί κατά το ισχυρό El Niño του 2015-16.
Παράλληλα, ανάλυση ημερήσιων δεδομένων της NOAA που επικαλούνται αμερικανικά μέσα ενημέρωσης κατέγραψε στις 19 Σεπτεμβρίου ημερήσια ανωμαλία περίπου +3,05°C στην περιοχή Niño-3.4.
Ωστόσο, υπάρχει μία σημαντική επιστημονική λεπτομέρεια: ένα ημερήσιο ρεκόρ στη θερμοκρασιακή ανωμαλία του Niño-3.4 δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει καταρριφθεί το ρεκόρ ισχύος του El Niño. Η NOAA αξιολογεί την εποχική ένταση του φαινομένου χρησιμοποιώντας τον Relative Oceanic Niño Index (RONI), ο οποίος βασίζεται σε κυλιόμενο μέσο όρο τριών μηνών.
Πόσο ισχυρό μπορεί να γίνει;
Η NOAA είχε ήδη προειδοποιήσει στις 10 Σεπτεμβρίου ότι το El Niño ενδέχεται να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα γεγονότα που έχουν καταγραφεί. Για το τρίμηνο Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου, η αμερικανική υπηρεσία έδινε 75% πιθανότητα ο τριμηνιαίος RONI να φτάσει τουλάχιστον τους +2,5°C. Εάν η τιμή αυτή επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για επίπεδο που θα ξεπερνά προηγούμενα ισχυρά επεισόδια της ιστορικής σειράς της NOAA, η οποία ξεκινά από το 1950. Το φαινόμενο αναμένεται να κορυφωθεί προς το τέλος του 2026, ενώ οι επιπτώσεις του μπορούν να συνεχιστούν και μετά την κορύφωσή του.
Τι σημαίνουν οι 451.000 θάνατοι;
Ο αριθμός των 451.000 δεν αποτελεί πρόβλεψη ότι συγκεκριμένα 451.000 άνθρωποι θα πεθάνουν εξαιτίας του El Niño. Πρόκειται για εκτίμηση πρόσθετης θνησιμότητας που προκύπτει από στατιστικό μοντέλο. Οι ερευνητές συνέδεσαν ιστορικά δεδομένα για τη σχέση μεταξύ θερμοκρασίας και θνησιμότητας σε 24.378 γεωγραφικές περιοχές με εποχικές προγνώσεις θερμοκρασίας του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF). Η ανάλυση λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές κλιματικές συνθήκες, την ευπάθεια των πληθυσμών και την ικανότητα προσαρμογής τους στη ζέστη.
Για την περίοδο Σεπτεμβρίου 2026–Φεβρουαρίου 2027, η εκτίμηση των 239.000 συνοδεύεται από αβεβαιότητα ±11.000, δηλαδή περίπου 228.000 έως 250.000 επιπλέον θανάτους σύμφωνα με τον συγκεκριμένο υπολογισμό.
Το ίδιο το Climate Impact Lab επισημαίνει ότι η ανάλυση δεν μπορεί να απομονώσει απόλυτα την επίδραση του El Niño από όλους τους υπόλοιπους παράγοντες που επηρεάζουν τις θερμοκρασίες και τη θνησιμότητα.
Η ζέστη δεν είναι η μοναδική απειλή
Οι πιθανές επιπτώσεις του ισχυρού El Niño δεν περιορίζονται στη θερμοκρασία. Το φαινόμενο μεταβάλλει τα παγκόσμια μοτίβα ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και βροχοπτώσεων, αυξάνοντας σε ορισμένες περιοχές τον κίνδυνο ξηρασίας, δασικών πυρκαγιών και προβλημάτων στη γεωργική παραγωγή, ενώ σε άλλες μπορεί να οδηγήσει σε εντονότερες βροχοπτώσεις και πλημμυρικά επεισόδια. Οι επιπτώσεις διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.
Παράλληλα, η επιπλέον θέρμανση έρχεται πάνω σε έναν ήδη θερμότερο πλανήτη λόγω της μακροχρόνιας ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τις επιπτώσεις ενός ισχυρού φυσικού κλιματικού φαινομένου.
Μέτρα προστασίας μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι εκτιμήσεις δεν αποτελούν «μοίρα», καθώς η θνησιμότητα από τη ζέστη μπορεί να περιοριστεί με έγκαιρη προετοιμασία. Μεταξύ των μέτρων που μπορούν να συμβάλουν στην προστασία του πληθυσμού περιλαμβάνονται τα έγκαιρα προειδοποιητικά δελτία για καύσωνα, η ενημέρωση των ευάλωτων πολιτών, οι χώροι δροσιάς, η πρόσβαση σε πόσιμο νερό, η προστασία των εργαζομένων που εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους και η ενίσχυση των υπηρεσιών υγείας.
Το Climate Impact Lab αναμένεται να επικαιροποιήσει τις εκτιμήσεις του καθώς εξελίσσεται το El Niño. Οι πραγματικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν τελικά από την πορεία των θερμοκρασιών, τη διάρκεια του φαινομένου και τον βαθμό ευπάθειας των πληθυσμών.
Το 2026 εξελίσσεται έτσι σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη χρονιά για την παρακολούθηση του El Niño, καθώς το ισχυρό θερμό επεισόδιο στον Ειρηνικό ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά τις θερμοκρασίες, τις βροχοπτώσεις και τις συνθήκες ξηρασίας σε πολλές περιοχές του πλανήτη κατά τους επόμενους μήνες.
Πηγές: Climate Impact Lab / University of Chicago, NOAA Climate Prediction Center.
Όλες οι καιρικές εξελίξεις βρίσκονται εδώ! Βρείτε αναλυτικά όλες τις προγνώσεις μας μέσα από την ιστοσελίδα μας ή από το instagram @weathercompass.gr.
