Τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά, απειροελάχιστα θραύσματα πλαστικών υλών, έχουν πλέον αναγνωριστεί ως μία από τις πιο ανησυχητικές μορφές ρύπανσης του πλανήτη. Προερχόμενα από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων ή από βιομηχανικές και καταναλωτικές δραστηριότητες, κατακλύζουν την επιφάνεια και τα ύδατα της Γης και καταλήγουν με πολλούς τρόπους στον ανθρώπινο οργανισμό, δημιουργώντας σοβαρούς δυνητικούς κινδύνους για την υγεία.
Νέα επιστημονική μελέτη επιβεβαιώνει ότι τα μικροπλαστικά έχουν εξαπλωθεί σε ολόκληρο το γήινο σύστημα, εντοπιζόμενα πλέον στην ατμόσφαιρα, την υδρόσφαιρα, τη λιθόσφαιρα και τη βιόσφαιρα. Τα ευρήματα ενισχύουν την ανησυχία ότι η πλαστική ρύπανση δεν αποτελεί πλέον ένα τοπικό ή περιφερειακό πρόβλημα, αλλά ένα παγκόσμιο φαινόμενο με σύνθετες και ακόμη αδιευκρίνιστες επιπτώσεις.
Ένα πρόβλημα που δύσκολα μετριέται
Καθώς αυξάνονται τα στοιχεία για τη διάδοση των μικροπλαστικών, οι ερευνητές της κλιματικής αλλαγής και των βιογεωχημικών κύκλων στρέφουν όλο και περισσότερο την προσοχή τους στα πλαστικά. Παρ’ όλα αυτά, πολλά βασικά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα: πόσο πλαστικό υπάρχει πραγματικά στο περιβάλλον, ποια είναι η προέλευσή του, πώς μεταβάλλεται με τον χρόνο και πού τελικά καταλήγει.
Οι αβεβαιότητες είναι εντονότερες στην ατμόσφαιρα, καθώς τα διαθέσιμα εργαλεία δυσκολεύονται να ανιχνεύσουν σωματίδια μικροσκοπικού ή νανομετρικού μεγέθους. Ως αποτέλεσμα, η ποσότητα πλαστικών που αιωρείται στον αέρα ενδέχεται να έχει υποεκτιμηθεί σημαντικά μέχρι σήμερα.
Νέα τεχνολογία για ακριβέστερες μετρήσεις
Για να ξεπεράσουν αυτούς τους περιορισμούς, ερευνητές από το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος της Γης της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών ανέπτυξαν μία ημιαυτοματοποιημένη αναλυτική μέθοδο για τη μέτρηση πλαστικών σωματιδίων στον αέρα. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει την παρακολούθηση της μετακίνησης των πλαστικών μεταξύ διαφορετικών περιβαλλοντικών διαδρομών, όπως τα αιωρούμενα σωματίδια, η καθίζηση σκόνης, η βροχή, το χιόνι και η επαναιώρηση της σκόνης.
Η μέθοδος βασίζεται σε ηλεκτρονική μικροσκοπία σάρωσης ελεγχόμενη από υπολογιστή, μειώνοντας την ανθρώπινη υποκειμενικότητα που χαρακτηρίζει τις παραδοσιακές χειροκίνητες αναλύσεις. Έτσι, οι επιστήμονες κατάφεραν να ανιχνεύσουν πλαστικά σωματίδια με μεγαλύτερη ακρίβεια και συνέπεια.
Η εφαρμογή της νέας τεχνικής σε δύο μεγάλες κινεζικές πόλεις, τη Γκουανγκτζού και τη Σιάν, παρείχε αποκαλυπτικά αποτελέσματα.
Ανησυχητικά ευρήματα για την ατμόσφαιρα
Τα δεδομένα έδειξαν ότι οι συγκεντρώσεις πλαστικών στα αιωρούμενα σωματίδια και στις ροές καθίζησης σκόνης ήταν δύο έως έξι τάξεις μεγέθους υψηλότερες από εκείνες που είχαν καταγραφεί με παλαιότερες μεθόδους οπτικής αναγνώρισης. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η έκταση της ατμοσφαιρικής πλαστικής ρύπανσης έχει πιθανότατα υποεκτιμηθεί δραματικά.
Παράλληλα, η μελέτη αποκάλυψε ότι η μετακίνηση των μικροπλαστικών και νανοπλαστικών διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την ατμοσφαιρική διαδρομή, παρουσιάζοντας διακυμάνσεις δύο έως πέντε τάξεων μεγέθους. Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζουν η επαναιώρηση της οδικής σκόνης και η υγρή απόθεση μέσω βροχής και χιονιού.
Τα δείγματα από αποθέσεις εμφάνισαν μεγαλύτερη ποικιλία πλαστικών σωματιδίων σε σύγκριση με εκείνα από αερολύματα ή επαναιωρούμενη σκόνη, γεγονός που υποδεικνύει αυξημένη συσσωμάτωση και σταδιακή απομάκρυνση των σωματιδίων καθώς μετακινούνται μέσω της ατμόσφαιρας.
Η πρώτη ανίχνευση νανοπλαστικών στο περιβάλλον
Ιδιαίτερης σημασίας είναι το γεγονός ότι για πρώτη φορά ανιχνεύθηκαν νανοπλαστικά μεγέθους έως και 200 νανομέτρων σε πολύπλοκα περιβαλλοντικά δείγματα. Πρόκειται για μία από τις πιο λεπτομερείς καταγραφές της παρουσίας πλαστικών στην ατμόσφαιρα, η οποία παραμένει το λιγότερο κατανοητό τμήμα του παγκόσμιου κύκλου των πλαστικών.
Διευκρινίζοντας το πώς τα πλαστικά μετακινούνται, μετασχηματίζονται και τελικά κατακάθονται από τον αέρα, η μελέτη προσφέρει κρίσιμες γνώσεις για τις πιθανές επιπτώσεις τους στις κλιματικές διεργασίες, τα οικοσυστήματα και την ανθρώπινη υγεία. Τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και για την ανάπτυξη πολιτικών που θα περιορίσουν τη διάδοση των πλαστικών σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Όλες οι καιρικές εξελίξεις βρίσκονται εδώ! Βρείτε αναλυτικά όλες τις προγνώσεις μας μέσα από την ιστοσελίδα μας ή από το instagram @weathercompass.gr.
