Η Ισλανδία εκπέμπει πλέον ένα από τα πιο ηχηρά κλιματικά καμπανάκια των τελευταίων δεκαετιών: το πολύπλοκο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που ρυθμίζει το σχετικά ήπιο κλίμα της χώρας –και μεγάλο μέρος της βόρειας Ευρώπης– φαίνεται να βρίσκεται σε πορεία κατάρρευσης. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει την απειλή ως «ζήτημα εθνικής ασφάλειας» και ενεργοποιεί ένα από τα πιο εκτεταμένα σχέδια κλιματικής προετοιμασίας στην ιστορία της.
Το AMOC: Η “ταινία μεταφοράς” που κρατά τον Βορρά θερμό
Το Ατλαντικό Μεσημβρινό Ανατρεπτικό Ρεύμα (AMOC) λειτουργεί σαν μια γιγαντιαία φυσική αντλία. Μεταφέρει θερμό νερό από τον Νότιο Ατλαντικό προς τον Βορρά, όπου το νερό ψύχεται, γίνεται πιο βαρύ, βυθίζεται και επιστρέφει νότια σε ένα συνεχές κυκλικό σύστημα.
Αυτή η διαδικασία είναι καθοριστική για το κλίμα της βόρειας Ευρώπης. Για την Ισλανδία ειδικότερα, αποτελεί κυριολεκτικά ανάσα ζωής: χωρίς το AMOC, η χώρα θα θύμιζε περισσότερο αρκτική περιοχή παρά ευρωπαϊκό βορρά — με πιο άγριους χειμώνες, συχνότερες θύελλες και σημαντικά χαμηλότερες θερμοκρασίες.
Ωστόσο, η κλιματική θέρμανση διαταράσσει την ευαίσθητη ισορροπία θερμοκρασίας και αλατότητας που επιτρέπει στο σύστημα να λειτουργεί. Και πλέον τα στοιχεία δείχνουν πως η επιβράδυνση του AMOC δεν είναι μόνο πιθανή, αλλά ίσως και πολύ κοντά.
Η επιστήμη προειδοποιεί: Το “κρίσιμο σημείο” πλησιάζει
Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα ανησυχεί ολοένα και περισσότερο. Έρευνες καταγράφουν σαφή επιβράδυνση του AMOC, ενώ τα μοντέλα υποδεικνύουν ότι η κατάρρευσή του θα μπορούσε να συμβεί ακόμη και μέσα στις επόμενες δεκαετίες.
«Η πιθανότητα κατάρρευσης δεν μπορεί πια να θεωρείται χαμηλή», προειδοποιεί ο κορυφαίος ωκεανογράφος και κλιματολόγος Στέφαν Ράμστορφ του Πανεπιστημίου Πότσνταμ.
Παρότι δεν υπάρχει ομοφωνία για το πότε μπορεί να συμβεί το γεγονός, όλο και περισσότεροι επιστήμονες συγκλίνουν σε ένα ανησυχητικό συμπέρασμα: η κατάρρευση είναι πλέον πιθανή, όχι υποθετική.
Παγκόσμιες συνέπειες: Από παγωμένη Ευρώπη έως ανατροπή των μουσώνων
Η αποδυνάμωση ή η πλήρης κατάρρευση του AMOC θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο:
- Σημαντική ψύχρανση στην Ευρώπη, με απότομη πτώση θερμοκρασιών και πιο δριμείς χειμώνες.
- Άνοδος της στάθμης της θάλασσας στις ανατολικές ακτές των ΗΠΑ και σε τμήματα της Ευρώπης.
- Αναστάτωση των μουσώνων σε Ασία και Αφρική, με αστάθεια στις βροχοπτώσεις.
- Πλήγμα στη γεωργία, με μειωμένη παραγωγή, κατάρρευση καλλιεργειών και αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών.
Για την Ισλανδία, το σενάριο γίνεται ακόμη πιο σκοτεινό: η χώρα κινδυνεύει να επιστρέψει σε συνθήκες που θύμιζαν το παρελθόν της, όταν ήταν συχνά περικυκλωμένη από θαλάσσιο πάγο.
Η πρώτη χώρα που κηρύσσει “εθνικό συναγερμό”
Η νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο λειτούργησε σαν καταλύτης. Ο υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλίματος της Ισλανδίας, Γιοχάν Παλ Γιοχάνσον, ενημέρωσε άμεσα το υπουργικό συμβούλιο. Τον Σεπτέμβριο, το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας έλαβε μια ιστορική απόφαση: ανέδειξε την πιθανή κατάρρευση του AMOC σε κίνδυνο εθνικής ασφάλειας.
Είναι η πρώτη φορά που μια χώρα αναγνωρίζει τόσο ρητά μια κλιματική απειλή ως ζήτημα ασφάλειας, απαιτώντας:
- ενισχυμένο κυβερνητικό συντονισμό,
- σχέδια πρόληψης και θωράκισης κρίσιμων τομέων,
- προετοιμασία υποδομών, μεταφορών και της ιδιαίτερα σημαντικής για την Ισλανδία αλιείας.
«Το κλίμα, η οικονομία και η ασφάλειά μας είναι άρρηκτα δεμένα με τη σταθερότητα των ωκεάνιων ρευμάτων», δήλωσε ο Γιοχάνσον. «Αυτό είναι υπαρξιακή απειλή».
Όλες οι καιρικές εξελίξεις βρίσκονται εδώ! Βρείτε αναλυτικά όλες τις προγνώσεις μας μέσα από την ιστοσελίδα μας ή από το instagram @weathercompass.gr .
